سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )

100

كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )

ابن غضائرى مىگويد : « كتاب سليم جعلى است ، و بر اين مدّعا علاماتى است كه بر آن دلالت دارد . از جمله اينكه محمد بن ابى بكر هنگام مرگ پدرش او را موعظه كرده است ، و از جمله اينكه امامان سيزده نفرند ، و غير اين دو مطلب . سندهاى اين كتاب مختلف است كه گاهى به روايت عمر بن اذينه از ابراهيم بن عمر صنعانى از ابان بن ابى عياش از سليم است ، و گاهى عمر از ابان بدون واسطه نقل مىكند » « 8 » . جملهء « سندهاى اين كتاب مختلف است . . . » در كلام ابن غضائرى بعنوان اشكال مطرح نيست ، بلكه فقط خواسته بگويد اين كتاب به طرق مختلف نقل شده و فقط يك سند ندارد . مؤيّد اين مطلب كلمهء « و غير اين دو مطلب » است كه قبل از جملهء مزبور آمده ، و با اين كلمه اشكالات پايان يافته است . بنا بر اين مجموع سخن ابن غضائرى در دو اشكال خلاصه مىشود : 1 . وجود جملهاى در كتاب سليم كه دلالت بر سيزده امام داشته باشد . 2 . تكلّم محمد بن ابى بكر با پدرش هنگام مرگ با كمى سنّ او . جواب از هر دو اشكال ابن غضائرى در دو مرحله مطرح مىشود : مرحلهء اوّل : حدّ اشكال دو اشكالى كه ابن غضائرى مطرح كرده و بر فرض اينكه مورد قبول باشد دلالتى بر جعلى بودن كتاب ندارد ، و نهايتا اشكالى بر يك يا دو حديث كتاب است . در اينجا بهتر است به كلام دو نفر از اهل فن توجّه كنيم : علّامه مجلسى مىگويد : « چنين اشكالى باعث اشكال در اصل كتاب نمىشود ، چرا كه كمتر كتابى از اين نوع اشكالات خالى است » « 9 » . آية الله خوئى مىگويد : « وجود مطلب نادرستى ( بر فرض قبول ) در يك يا دو مورد از كتابى ، دليل بر جعلى بودن آن نمىشود ، چرا كه بيش از آنچه در بارهء كتاب سليم ذكر شده در اكثر كتب . . . يافت مىشود » « 10 » .

--> ( 8 ) خلاصة الاقوال : ص 83 . ( 9 ) بحار الانوار : ج 22 ص 150 . ( 10 ) معجم رجال الحديث : ج 8 ص 225 .